De band ligt in de kast. De pil ligt in de la. Om 03:00 pak je er toch een.
Zo zet je 'nee, tenzij' in zonder dat je nachtdienst het gelag betaalt. 5 treden, van zwaar naar licht, met de onderbouwing voor je Wzd-analyse erbij.
Zodat je fixatiecijfer volgend jaar daalt. Zonder meer valletsel.
Meneer De Vries, delier, derde keer uit bed, trekt aan zijn infuus. Jij bent alleen. Je weet dat het niet mag. Je weet dat het schaadt. En je pakt de band toch. Omdat niemand een alternatief heeft neergezet.
Het lag niet aan jou. 9 van de 10 fixaties zijn er om vallen te voorkomen. En de inspectie zag tussen 2023 en 2024 een sterke toename van geregistreerde fysieke fixaties in verpleeghuizen. Oorzaak volgens de IGJ: wisselende medewerkers door personeelstekort, die hun bewoners minder goed kennen.
Ondertussen is het bewijs hard. De delierrichtlijn noemt fixatie een risicofactor voor een blijvend delier. De Zweedse band geeft drukplekken, angst en méér probleemgedrag. V&VN telt nog altijd gewonden en af en toe een dode door onzorgvuldige vrijheidsbeperking. En op afdelingen die niet fixeren vallen bewoners vaker, maar niet met ernstig letsel.
De inspectie bezoekt onaangekondigd 80 locaties om te zien hoe het opendeurenbeleid echt werkt. Conclusie 2025: gedwongen zorg wordt vaak niet zorgvuldig toegepast. De vraag is niet óf je afbouwt. De vraag is hoe je dat doet zonder dat het om 03:00 misgaat.
Lees dit voordat je de Wzd-analyse over dit jaar moet verantwoorden. Een stijgend fixatiecijfer is geen probleem als je kunt laten zien wat je minder ingrijpend hebt geprobeerd. Een cijfer dat je niet kunt uitleggen wel. Hieronder staat wat je moet kunnen laten zien.
Peter Aarts Human Protection
Werkt meer dan 43 jaar in de zorg
1. 'Nee, tenzij' in 4 regels. Dit leest de inspectie.
De Wzd is ingewikkeld. Dat zeggen V&VN, de wetsevaluatie en de minister zelf. De kern niet. Wie deze 4 dingen op orde heeft, staat sterk bij de IGJ én bij de dochter.
1Benoem het ernstig nadeel concreet.'Valgevaar' is geen ernstig nadeel. 3 keer per week uit bed, 2 keer een hoofdwond in 4 maanden: dat is er een. Zonder dat antwoord is elke maatregel dwang zonder grond.
2Laat zien wat je minder ingrijpend hebt geprobeerd.Dit ontbreekt het vaakst. Sensor, vloerbed, tentbed dat de bewoner zelf kan openen: aantoonbaar geprobeerd, met datum en resultaat.
3Plan de afbouw bij de start.Een maatregel zonder einddatum wordt routine. Spreek bij het inzetten af wanneer je één tree omlaag gaat. Zet de datum in de agenda.
4Registreer eerlijk.Vasthouden is ook fixatie. Cijfers die stijgen door betere registratie zijn geen falen. Cijfers die je niet kunt uitleggen wel.
Waar het misgaatRegel 2 en 3 kosten tijd en spullen die een afdeling met 1 nachtdienst niet heeft. Precies daarom komt de band terug. Hieronder de 5 treden die regel 2 en 3 voor je invullen. Van zwaar naar licht, want zwaar is wat vandaag in de kast ligt.
2. FeelSafe Pro. Wat vandaag in de plaats komt van de band en de pil.
We beginnen bewust bij de zwaarste tree. Dit vervangt wat je nu pakt om 03:00. Een gesloten, volledig gepolsterde tent waarin de bewoner vrij beweegt, draait en in elke houding slaapt. Geen band, geen spuit, geen slaapmiddel dat het valrisico overdag verhoogt.
Het verschil met fixatie zit in het lichaam: bewegen in plaats van vastzitten. Uit de Molleman-studie blijkt dat de verkleinde, prikkelarme ruimte het dag-nachtritme verbetert. Wie slaapt, staat niet op. Jij bent bij de andere 29.
Eerlijk: dit is een vrijheidsbeperkende maatregel en hoort in het stappenplan. Wij zetten hem alleen in als de treden hieronder aantoonbaar niet genoeg zijn. De onderbouwing voor je zorgplan leveren we mee. Afbouwen doen we samen, met de datum erbij.
Wanneer wij het adviserenDelier, acute verwardheid, dwaalgedrag met valgevaar, geen ziekte-inzicht. Als alternatief voor Zweedse band of sedatie. Nooit als eerste stap.
“De werkdruk is gewoon veel minder. Je hebt echt een zorg minder.”Trudy en Marieke, verpleegkundigen in het kinderziekenhuis
→ Bespreek de FeelSafe Pro voor jouw afdeling
3. FeelSafe Go. De tree die in je dossier het verschil maakt.
De meeste bewoners die gefixeerd worden zijn niet gevaarlijk. Ze zijn onrustig. Licht op de gang, een collega die langsloopt, geluid van kamer 12. Elke prikkel is een reden om op te staan.
De FeelSafe Go maakt van het bed een prikkelarme ruimte die de bewoner zelf opent. Tot vloerhoogte, dus hooguit eruit rollen. Voor de IGJ is dit regel 2: het minder ingrijpende alternatief dat je hebt geprobeerd vóórdat je aan een gesloten tent of een band dacht. Vaak is het genoeg.
Wanneer wij het adviserenOnrustig slapen, dwalen zonder direct gevaar, bewoners die geborgenheid zoeken (dementie, autisme, verstandelijke beperking). Als een vloerbed alleen de onrust niet oplost.
“Voor ons draagt het FeelSafe Go tentbed bij aan kwaliteitsvolle zorgverlening.”WZC De Bekelaar, woonzorgcentrum Lommel
→ Bespreek de FeelSafe Go voor jouw afdeling
Op welke tree hoort jouw bewoner?
Vertel wat er speelt. Je krijgt het minst ingrijpende alternatief plus de onderbouwing voor je zorgplan. Gebruik je al tentbedden? Dan doen we een 0-meting en kijken we wat er af kan. Kost niks.
→ Plan een adviesgesprek of bel 013 – 536 38 07
4. Proxima. Voor het ziekenhuis, waar de Wzd niet geldt maar de band nog wel ligt.
In ziekenhuizen krijgt naar schatting 8 tot 20% van de patiënten met een vrijheidsbeperkende interventie te maken, vooral bij delier. Geen Wzd, wel de V&VN-handreiking 'Nee, tenzij', die nu wordt vernieuwd. Dat maakt het makkelijk om te blijven doen wat je deed. En dus belangrijker om te stoppen.
Het Proxima gaat naar vloerniveau voor de patiënt en naar werkhoogte voor jou, met volledige ligvlakverstelling. Geriatrie, neurologie, delier: één bed van opname tot ontslag. Maar 3 nachten nodig? Huren per dag.
Wanneer wij het adviserenZiekenhuis: geriatrie, delier, neurologie. Verpleeghuis: bedlegerige bewoners met valrisico bij onrust.
“Binnen acht uur was er weer rust op de afdeling. Voor de patiënt, maar zeker ook bij onze zorgmedewerkers.”Irene Moors, zorgspecialist
→ Bespreek het Proxima voor jouw afdeling
5. HP vloerbed. Waar bijna elke afbouw eindigt.
9 van de 10 fixaties zijn er om vallen te voorkomen. Haal het vallen weg en de reden om te fixeren is weg. Het HP vloerbed zakt tot 7 cm boven de vloer. Rol je eruit, dan val je 7 cm.
VBI-score 1, de laagste die bestaat. Geen toezicht, geen opvolging, geen training. Werkt ook als de invalkracht meneer De Vries niet kent. In je Wzd-analyse is dit de maatregel die het fixatiecijfer laat dalen zonder dat het valcijfer stijgt.
Wanneer wij het adviserenElk verhoogd valrisico, van kind tot oudere. Als eindpunt van afbouw uit een tentbed. En als startpunt voordat je ooit aan een band denkt.
→ Bespreek het vloerbed voor jouw afdeling
6. Alarmering. Beperkt niemand. Voorkomt ook niks.
Een sensor beperkt niemand, dus formeel is het de eerste stap. Maar hij meldt de val, hij voorkomt hem niet. Een sensor werkt alleen als er binnen 1 minuut iemand kan komen. Met 1 collega op 30 bewoners is dat de uitzondering.
Daarom: alarmering als aanvulling op een vloerbed, niet als vervanging. De sensor zegt dát hij opstaat. Het vloerbed zorgt dat het geen letsel is als jij op kamer 4 staat.
Wanneer wij het adviserenBewoners mét ziekte-inzicht die zelden opstaan, en afdelingen waar 's nachts 2 mensen lopen. Verder altijd samen met tree 5.
Van zwaar naar licht is de route die de wet vraagt en die de inspectie wil zien. Wij lopen hem met je mee: eerst de band en de pil eruit, dan tree voor tree omlaag, met bewijs voor je dossier. Over 12 maanden: je Wzd-analyse laat een daling zien, en je kunt bij elke regel uitleggen waarom. Bel, of laat hieronder je gegevens achter.
