03:15. Hij zit rechtop.17 dingen om te proberen voordat het bedhek omhoog gaat.
Nachtelijke onrust is de nummer 1 reden voor vrijheidsbeperking. En in de meeste gevallen zit de oorzaak niet in de bewoner, maar in de kamer, het ritme of het rooster.
Dit is hoofdstuk 2 van de Alternatievenbundel van Vilans, "In de nacht", herschreven voor de nachtdienst. Alle 17 alternatieven, van kost niks tot Wzd-maatregel. Waar wij het leveren, staat het erbij.
Wet zorg en dwang · verpleeghuis en gehandicaptenzorgEerst de kamer, dan het ritme, dan pas het hulpmiddel
Bos bloemen op het nachtkastje. Puzzel op tafel. Gang verlicht. Alles wat overdag gezellig is, is 's nachts een reden om op te staan. Haal het uit het zicht en kijk drie nachten wat er gebeurt.
Maar het omgekeerde bestaat ook: onrust door te weinig prikkels. Dus niet blind opruimen. Eerst het slaap-waakritme ontrafelen. Vier vragen aan de familie:
De meest gemiste oorzaak: te vroeg naar bed
19:30 in bed omdat het rooster dat zegt. Wakker om 05:00. Dat is geen dwalen uit onrust. Dat is 9,5 uur slaap. Wie slaapt er 9,5 uur?
De 17 alternatieven, van licht naar zwaar
Zelfde volgorde als de bundel. Groen kost bijna niks. Oranje is toezicht zonder de kamer in te lopen. Magenta beschermt de bewoner tegen zichzelf, en daar zoek je altijd eerst de oorzaak.
Rust en ritme
Bij de meeste bewoners is dit genoeg. Begin hier.
Terugkerend bedritueel
Zelfde volgorde, zelfde woorden, elke avond. Vraag de familie hoe het thuis ging en doe dat na.
Kost niksKlok of kalender op het nachtkastje
Wie 's nachts wakker wordt en de tijd ziet, blijft vaker liggen. Grote cijfers, geen tikkende wijzers.
Kost niks tot €15Nachtverlichting met sensor
Gaat aan als hij uit bed komt, niet feller dan nodig. Hij hoeft de schakelaar niet te zoeken. Route naar het toilet via de plint.
Let op: sommige mensen slapen slechter met licht. Vraag het.
Bekijk bij Human ProtectionWake-up light
Dooft 's avonds in 20 minuten, komt 's ochtends in 20 minuten op. Voor iedereen die schrikt van een klik en in één keer donker.
Elektronicazaak, vanaf ±€40Licht om het dagritme te ondersteunen
Blauw-verrijkt licht, minimaal 1000 lux, elke dag, nooit na 18:00. Oudere ogen nemen minder blauw op; dit compenseert dat.
Feit uit de bundel: één dag overslaan kan de biologische klok al verstoren.
Bekijk bij Human ProtectionSlaapknuffel
Hartslag, vogels, een beekje. Of de opgenomen stem van haar dochter. Geeft nabijheid zonder dat er iemand op de kamer hoeft te zijn.
Hulpmiddelenwijzer, vanaf ±€30Groot kussen om tegenaan te kruipen
Jaap zocht elke avond zijn overleden vrouw. Eén lichaamskussen tegen hem aan. Hij valt nu bijna elke avond rustig in slaap.
Bekijk bij Human ProtectionSlaapcheck
Voordat je iets verandert: meten. De beslisboom van Sherpa en Philadelphia loopt in 10 minuten alle factoren na.
Gratis, via de bundelToezicht zonder storen
Controlerondes wekken mensen. Deze systemen niet. Wel altijd bespreken: elk systeem raakt de privacy.
Bewegingsmelder / opsta-alarmering
Activeert zichzelf als hij gaat liggen. Melding als hij op de bedrand zit, de kamer verlaat of niet terugkomt van het toilet. Controlerondes kunnen weg.
Feit uit de bundel: slijt minder snel dan een bedmat en ziet de hele kamer.
Bekijk bij Human ProtectionNietsziende sensoren
Reageren op warmte, niet op beeld. Interpreteren eerst, melden daarna. Minder valse meldingen dan een losse melder bij de deur.
Bekijk bij Human ProtectionVerlaten-kamer-melding
Voor wie niet valgevaarlijk is, maar wel de gang op gaat. Instelbaar: pas melden als hij na 10 minuten niet terug is.
Let op: bij een magneetcontact gaat de melding ook af als jíj binnenkomt. Nieuwere systemen lossen dat op.
Bekijk bij Human ProtectionCamera met beeldinterpretatie
Aan het plafond, ziet ook in het donker. Beeld alleen bij een melding, persoon vaak onherkenbaar. Je beoordeelt op afstand of je moet komen.
Niet voor: jonge kinderen of bewoners op dat niveau. Daar is fysieke nabijheid belangrijker.
Bekijk bij Human ProtectionAkoestische bewaking
Microfoon op de kamer, melding boven een geluidsdrempel. Werkt goed als de bewoner kan roepen.
Feit uit de bundel: circa 10 meldingen per cliënt per nacht, vaak terwijl hij rustig ligt te snurken. Zonder nachtzorgcentrale die dat eruit zeeft, loopt je nachtdienst leeg.
Bekijk bij Human ProtectionEpilepsie-alarm
Matje onder het matras of sensor op de bovenarm. De armsensor pakt meer dan 90% van de aanvallen. Geen garantie, wel een groot verschil.
Bekijk bij Human ProtectionBescherming tegen zichzelf
De bundel zegt het bij elk van deze vier: eerst de oorzaak zoeken. Jeuk, pijn of verveling, en het hulpmiddel werkt averechts.
Bepolstering van de slaapkamer
Zachte wanden, vloer, verwarming. Voorkomt letsel bij vallen of een aanval. Afneembaar materiaal voor de hygiëne.
Let op: forse investering, verhuist niet mee, en de bewoner kan zijn kamer niet meer zelf inrichten.
Bekijk bij Human ProtectionKrabhandschoenen
Gepolsterd, zonder duim, sluiten om de pols. Tegen krabben, plukken, luierpluizen.
Let op: met handschoenen aan kan hij de alarmknop niet meer indrukken. Regel een alternatief.
Bekijk bij Human ProtectionAntiplukpak en armspalk
Rits op de rug, drukknopen afgedekt, versterkte naden. De spalk houdt een arm recht zodat een sonde of infuus blijft zitten.
Uit de bundel: "Het plukken aan de luier was gewoon verveling. Nu ze meer omhanden heeft overdag, is het scheurpak niet meer nodig."
Bekijk bij Human ProtectionDrie nachten uit de bundel
Geen bijzondere gevallen. Drie keer een team dat eerst keek en pas daarna iets kocht.
03:00. Elke nacht. Paniekerig, zoekend, boos als de deur dicht is.
Alleen met medicatie sliep Johan door.
Vader was molenaar. Om 03:00 moest de molen aan.
Medicatie gestopt. Hij wordt nog steeds wakker. De nachtdienst neemt hem mee naar de keuken: thee, boterham. Daarna slaapt hij weer.
Klik. In één klap donker.
Erik kan niet zeggen waarom hij elke avond onrustig is. Het team filmde het naar bed brengen en keek terug met zijn ouders. Alles ging goed, tot het licht uitging.
20 minuten van licht naar donker.
Wake-up light op de kamer. Dooft 's avonds langzaam, komt 's ochtends langzaam op. Hij ligt nu rustig.
Hij woelt, staat op, zoekt Maartje.
Zijn vrouw overleed 3 maanden geleden. Tot die tijd zorgde zij voor hem. Nu een verpleeghuis, en elke avond hetzelfde.
Eén groot kussen tegen hem aan.
Hij kruipt ertegenaan en valt bijna elke avond rustig in slaap.
Zes dingen voor de nachtdienst
- Klop, en wacht op antwoord. Kom alleen binnen als het nodig is.
- Beperk controlerondes. Elke ronde is een kans dat hij wakker wordt. Een sensor stoort niet.
- Eén vertrouwd voorwerp binnen handbereik. Foto, knuffel, kussen.
- Vraag de familie naar het bedritueel van thuis. En doe het na.
- Elk toezichtsysteem raakt de privacy. Bespreek het per bewoner met de vertegenwoordiger, niet per locatie.
- Domotica kan óók onvrijwillige zorg zijn. Verzet hij zich tegen de camera? Dan telt het als maatregel onder de Wzd.
Twijfel je welke tree past bij jouw bewoner?
Dan kijken we mee. Geen offerte, geen verkoopgesprek. Een adviseur die al 35 jaar op afdelingen rondloopt, kijkt met je naar de kamer, het ritme en het rooster. Pas daarna naar een hulpmiddel. De meeste hulpmiddelen kun je 2 weken gratis proberen.
Peter Aarts, adviseur. Werkt meer dan 43 jaar in de zorg. "Negen van de tien keer begin ik met de vraag: hoe laat gaat hij naar bed, en waarom dan?"
Dit was hoofdstuk 2. Er zijn er 8.
Alle 17 alternatieven met aandachtspunten staan letterlijk in de Alternatievenbundel van Vilans. Gratis, onafhankelijk, zonder commercieel belang. Kijk op vilans.nl of hulpmiddelenwijzer.nl.
Human Protection Zorggids · Inhoud uit de Alternatievenbundel van Vilans · Wzd = Wet zorg en dwang
Droogdokkeneiland 4, 5026 SR Tilburg · info@humanprotection.nl